Budowa ciała
Przełyk ma mięśnie, które cały czas poruszają się tak, aby pchać jedzenie do żołądka. Dlatego można jeść i pić stojąc na głowie. Przełyk przechodzi w otworze w przeponie, która oddziela narządy znajdujące się w klatce piersiowej od tych znajdujących się w jamie brzusznej.
W żołądku wydziela się śluz, który wyścieła jego powierzchnię, dzięki czemu żołądek się sam nie trawi. Przełyk jest pozbawiony takiej ochrony. Dlatego tylko gdy treść z żołądka cofnie się do przełyku, odczuwamy zgagę, bo kwas solny wywołuje zapalenie ścian przełyku.
W miejscu gdzie przełyk przechodzi w żołądek znajduje się zwieracz przełyku, który ma powodować, żeby treść z żołądka się nie cofała.
W miejscu, w którym przełyk przechodzi przez przeponę (tzw. rozwór przełykowy), znajdują się mięśnie, które mają powodować, że przepona ściśle przylega do przełyku. Ma to przeciwdziałać przepuklinie, czyli wydostaniu się żołądka ponad przeponę. W jamie brzusznej panuje wyższe ciśnienie niż w klatce piersiowej. Jeśli rozwór przełykowy działa dobrze, to powoduje to, że ciśnienie w jamie brzusznej ściska fragment przełyku leżący między przeponą a żołądkiem co przeciwdziała cofaniu się treści pokarmowej do przełyku.
Źródło: Zgaga i refluks żołądkowy
Przyczyny
Najczęstszą przyczyną refluksu jest nieprawidłowo działający zwieracz przełyku. Jest “nieszczelny” i przepuszcza kwas z powrotem do przełyku. Pytanie teraz dlaczego jest nieszczelny. Powodem może być:
- otyłość, przez co tłuszcz naciska na żołądek i powoduje że na zwieracz napiera jedzenie
- nikotyna osłabia mięśnie zwieracza przełyku
- napoje gazowane (i niektóre potrawy) powodują, że gazy w żołądku przez co znów jedzenie może się wydostawać przez żołądek
- najadanie się może powodować, że jedzenie “nie mieści się”
- zbyt niski poziom kwasu żołądkowego również może być powodem - aby otworzył się dolny odźwiernik (do dwunastnicy) musi być odpowiednio duży poziom kwasu; jeśli jest za mało kwaśny a jedzenia w żołądku jest dużo, organizm radzi sobie poprzez wyrzucenie treści w górę do przełyku Refluks - plan żywieniowy
- produkty o dużej zawartości tłuszczu potrzebują dużo kwasu i opóźniają trawienie, więc dłużej zalegają w żołądku i rozluźniają górny zwieracz
Badania
U ponad połowy osób, u których występuje zgaga, w badaniu endoskopowym nie stwierdza się nieprawidłowości - ich błona śluzowa wygląda prawidłowo. Są to osoby, u których rozpoznaje się negatywny (niepotwierdzony) w badaniu endoskopowym GERD. Źrodło: Zgaga i refluks żołądkowy
Innymi badaniami są kontrast barytowy i pH-metria przełyku.
Helicobacter pylori
Nie powoduje refluksu. Może wręcz chronić poprzez zmniejszenie poziomu kwasów żołądkowych. Ponadto u pacjentów leczonych na H. pylori po usunięciu bakterii mogą wystąpić objawy GERD. Źródło: Refluks - plan żywieniowy
Objawy
Oprócz standardowej zgagi, GERD może objawiać się jako problemy z oddychaniem. Częstym objawem jest również cofanie jedzenia do jamy ustnej.
Refluks krtaniowo-gardłowy (LPR)
Nazywany również “cichym” refluksem (za Refluks - plan żywieniowy. Objawy:
- gorzki posmak w ustach
- uczucie pieczenia w tylnej części gardła
- odchrząkiwanie
- lekka chrypka
- kaszel
- spływanie wydzieliny z nosa po tylnej ścianie gardła
- problemy z przełykaniem
- problemy z oddychaniem
Leczenie
Dieta
Diety nie są skuteczne w przypadku refluksu (za Zgaga i refluks żołądkowy). Każdy musi stwierdzić sam jakie pokarmy powodują u niego problemy ze zgagą.
U każdego inne produkty mogą powodować zgagę. Jednak poszukiwanie warto zacząć od listy najpopularniejszych produktów.
Czego unikać:
- Pomidory
- cytrusy
- świeży czosnek, surowa cebula
- kawa (może powodować rozluźnienie zwieracza)
- tłuste potrawy (fast food, steki, ser żółty) - opóźniają trawienie i mogą rozluźniać zwieracz
- czekolada - może rozluźniać zwieracz
- ostre potrawy (chili, curry, …) - podrażniają przełyk
- mięta - rozluźnia zwieracz
- kofeina
- napoje gazowane (bo są gazowane i często zawierają kofeinę) - gazy w żołądku naciskają na zwieracz
- alkohol - rozluźnia zwieracz
Co może pomóc:
- imbir
- migdały
- owsianka
- banany (ale tylko dojrzałe!)
- jogurty
- koper włoski
- owoce morza
- ananas i papaja
- natka pietruszki
- pistacje
Przepisy
Refluks - leczenie odżywianiem - przepisy.pdf
Leki
- Środki zobojętniające - neutralizują kwas z żołądka oraz mogą osłaniać dolną część przełyku. Skuteczne w łagodnych i umiarkowanych postaciach refluksu.
- Antagoniści receptora H2 - hamują wydzielanie kwasu solnego
- Inhibitory pompy protonowej - również hamują wydzielanie kwasu solnego, ale na wcześniejszym etapie
Domowe sposoby
- Ocet jabłkowy - jeśli przyczyną jest niski poziom kwasu żołądkowego. Zakwasza żołądek i ułatwia trawienie. (za Refluks - plan żywieniowy)
- Guma do żucia - powoduje, że połykamy więcej śliny, a ślina neutralizuje kwas żołąkowy
- Soda oczyszczona - neutralizuje kwas żołądkowy, przez co przełyk jest mniej podrażniany
- Miód - tworzy powłokę ochronną dla przełyku
Konsekwencje
Stałe podrażnienie błony śluzowej przełyku może powodować ostatecznie raka.